Projecten Werkgroep Monumenten 2009-2010

Project: Sporen in het buitengebied: de identiteit van de Vechtstreek

Wie een luchtfoto van ons buitengebied bekijkt, wordt getroffen door:

• een groot groen vlak met een lappendekenpatroon gevormd door verschillend georiënteerde, zeer regelmatige lijnpatronen (verkavelingspatronen), soms kilometers lang, overwegend van dezelfde breedte;
• grote watervlakken waarin restanten van deze lijnpatronen doorschemeren;
• de infrastructuurbundel van Vecht, Amsterdam Rijnkanaal, spoorweg en A2;
• en natuurlijk de rode conglomeraten.

Allemaal sporen die de mens, door grote ontginningen en herinrichtingswerken, in de natuurlijke ondergrond heeft achtergelaten sinds hij zich in het gebied begon te vestigen –actief vanaf ca het jaar 1000 AD. Welke verhalen vertellen deze sporen, hoe brengen we daar orde in en wat betekenen ze eigenlijk? Vragen die de werkgroep Monumenten probeert te beantwoorden.

Het is een langlopend project dat uit zal monden in publicaties over deelonderwerpen en adviezen aan beleidsmakers.

Contact: Kees Verhaar

Project: Hooibergen in de Vechtstreek op de kaart gezet

De hooiberg is een bijzonder deel van ons agrarisch erfgoed. Helaas is de hooiberg hard bezig  uit ons landschap te verdwijnen. Wij willen, voor het te laat is, de nog bestaande hooibergen in kaart brengen. Het zijn er circa 300, dus dat kunnen we niet alleen. Daarom zijn we op zoek naar vrijwilligers die aan de hand van een vragenlijst de bouwkundige gegevens en de staat  van onderhoud noteren. Doet u mee? U kunt u opgeven bij de projectleider Arie Manten via info@cultuurplatformvechtstreek.nl

Inventarisatie van wat ons nog rest aan hooibergen
Het aantal compleet of gedeeltelijk nog in Breukelen, Loenen en Maarssen aanwezige hooibergen loopt gestaag terug. Dat is jammer. Eeuwenlang vormden ze een zeer karakteristiek element in onze weidelandschappen voor zowel boer als bezoeker.
Omdat een hooiberg gewoonlijk niet volgens bestek en tekening werd gebouwd, is het urgent om zoveel mogelijk informatie over dit agro-historisch erfgoed vast te leggen. Want het moet mogelijk blijven hooibergen op verantwoorde wijze te onderhouden en te restaureren. Bovendien kunnen diverse hooibergen misschien in een andere functie ons landschap blijven verfraaien, nu stedelingen vaker in buitengebieden recreëren en de landbouw zich verbreedt.
Het Cultuurplatform Vechtstreek werkt nu aan een vrij gedetailleerde inventarisatie van het nog aanwezige hooibergenbestand, op basis van een standaardformulier. Dat werk gebeurt door goed begeleide vrijwilligers. U kunt daar nog aan meedoen! 

Klik hier voor de printversie van de inventarisatielijst

Klik hier voor de digitale invullijst

Ons platform hecht bovendien aan andere elementen van ons agro-historisch erfgoed, die eveneens nadere studie behoeven, zoals zomerhuizen bij oudere boerderijen, bakhuisjes, boenhokken en melkbochten -dat zijn omheinde stukjes land waar vroeger tijdens het weideseizoen koeien bijeen werden gebracht om gemolken te worden. Wilt u daarbij actief betrokken worden?
Contact: Arie A. Manten, Oud Aa 37, 3621 LA Breukelen, tel 0346-262253.

Project: Dakpanbeschoeiing Jaagpad

De werkgroep heeft het initiatief genomen een onderzoek te starten naar de achtergrond van de voor de Vechtstreek zo karakteristieke beschoeiing van de oevers van de Vecht met gestapelde dakpannen.

Bij inspectie door de gemeente Maarssen bleek dat deze beschoeiing over grote lengten in slechte staat is en hersteld en vervangen moet worden. Echter, een beschoeiing van gestapelde pannen kost ca vier keer zo veel als een ‘gewone’ met hardhout.

Doel van het onderzoek is meer over de achtergrond van deze beschoeiingen te weten te komen en daarmee een inhoudelijke bijdrage te leveren aan de discussie over herstel. Inmiddels heeft een eerste oriënterend onderzoek plaatsgevonden, dat uitgemond is in twee  artikelen in het jaarboek 2008  van Niftarlake. In dit artikel worden de vragen gesteld voor een vervolgonderzoek. Zie archief: Steven de Clercq en Hans van Bemmel,  Het raadsel van de dakpanbeschoeiing in de Vechtstreek en Hoefslagpalen, een verkenning van het onderhoud van de Vechtdijk,  van dezelfde schrijvers.

Dit onderzoek past in een ruimer onderzoek naar de geschiedenis en het functioneren van het Jaagpad, dat onderdeel uitmaakt van het project Vechtoever, zien en gezien worden.

Contact: Hans van Bemmel

Project: Vechtoever zien en gezien worden –herstel hoofdverdedigingslinie

Herstel van het Jaagpad is opgenomen in zowel de Gebiedsvisie Vechtstreek als in het Landschapontwikkelingsplan (LOP) Breukelen / Loenen. Het LOP bepleit – waar mogelijk – de visuele beleving van de Vecht (vanaf de weg, het Zandpad) resp. van het land (vanaf de Vecht) te herstellen en de oever weer voor de recreant toegankelijk te maken. De Gebiedsvisie gaat een stap verder en wil ‘de opwaardering van het Zandpad/de oostelijke Vechtoever door deze autoluw en de rivier beter toegankelijk te maken, zowel fysiek als visueel. Hier liggen kansen voor zowel natuur en recreatie’.

Het project van de werkgroep Monumenten richt zich op de geschiedenis van de oevers van de Vecht als o.a. transportader, waterkering en hoofdverdedigingslinie in de Hollandse Waterlinie. Hieronder vallen ook de eigendomsverhoudingen en het onderhoud, constructie en gerelateerde historische elementen als rolpalen, sluizen, bruggen, hoefslagen

In het voorjaar 2009 is al een proefproject uitgevoerd, bestaande uit selectief kappen van enkele stukken Vechtoeverbegroeiing. Doel was een toekomstbeeld te schetsen.

De Gebiedscommissie Utrechtse Vecht en Weiden heeft de Vechtplassencommissie verzocht op te treden als opdrachtgever.Verder participeren de gemeenten Maarssen, Breukelen, Landschap Erfgoed Utrecht en Cultuurplatform Vechtstreek.

Contact: Steven de Clercq

Project: Zicht op het Vechtlandschap

Dit project is een initiatief van de Stichting Venster op de Vecht. Het doel is de relatie te leggen tussen de praktische informatie over het netwerk van fiets- en wandelpaden en vaarwegen in de Vechtstreek en de inhoudelijke informatie over het cultuurlandschap. Op die manier kan de gebruiker online, via één platform, een tocht door het landschap plannen. Als test dient een proefproject rond Oud-Zuilen. Samen met Slot Zuylen wordt onderzocht in hoeverre het aldaar te realiseren informatiepunt, dat in samenwerking met de Nieuwe Hollandse Waterlinie wordt opgezet, tevens als uitvalsbasis kan dienen voor exploratie van het achterland (Land van Zuylen).

Contact: Steven de Clercq

Project: Het Land van Zuylen

In dit project wordt speciaal aandacht geschonken aan het landschappelijk erfgoed van het Land van Zuylen. Doel is behoud  van het gebied en ontsluiting voor bezoekers. Deze aandacht richt zich zowel op de historische waarde van het Land van Zuylen en zijn functie binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie als op de kenmerkende kunstwerken op en in dit gebied. Vooral die kunstwerken die herstel behoeven, zoals het sluizencomplex bij de molens, verdienen onze aandacht. Het hele onderzoek staat in direct verband met het Slot Zuylen en het feodale dorpje Oud-Zuilen.

Hoe gaan we de ontsluiting aanpakken? Door het inrichten van een informatiecentrum waar door bezoekers, belangstellenden van dit erfgoed, interactief een beeld van het hele gebied opgeroepen kan worden. Zo kan op een verrassende manier, met gebruikmaking van moderne technieken, het gebied ontsloten en vervolgens bezocht worden.

Contact: Lucile van Tuyll

Project: Oude wijken in Breukelen, Loenen en Maarssen

De oude wijken in onze gemeenten worden bedreigd door plannen waarin de schoonheid van de architectuur het moet afleggen tegen lucratieve woningbouw. De werkgroep Monumenten streeft ernaar afbraak te voorkomen

1. door er bij Monumentencommissies op aan te dringen aan de wijken de status van beschermd gemeentemonument te verlenen
2. over deze wijken te publiceren
3. via andere media (RTV Stichtse Vecht) deze wijken onder de aandacht te brengen.

Contact: Nicolette Ledeboer